جائیج ( جاج )

جائیج یا جاییج (به تاتی: جاج) یکی از محله‌های شهر لواسان در استان تهران است که در گذشته و تا پیش از تأسیس شهرداری لواسان ، یکی از آبادیهای لواسان کوچک بود که به همراه سایر محله ها در سال ۱۳۴۹ در شهر لواسان ادغام گردید. این محله همان آبادی است که نام رودخانه جاجرود از آن گرفته شده است. جائیج که بسیاری آن را جاج می نامند، از محله های بسیار قدیمی لواسان است. این محله در جنوب غربی محله گلندوک و متصل به آن و در کنار بلوار امام خمینی لواسان و در شمال رودخانه جاجرود واقع است. باغهای محله جائیج از آب قنات و رودخانه کندرود(لوارک) مشروب میشود و در گذشته ۵ هکتار کشتزار گندم و ۱ هکتار کشتزار جو و ۱ هکتار باغ و قلمستان داشته و محصولش گندم و جو و لوبیا و میوه‌اش سیب و آلبالو بوده که با رشد شهرسازی و شهرنشینی بسیاری از آن باغات و مزارع تبدیل به ویلاها و ساختمان های جدیدالاحداث شده است که از جمله آن شهرک سپاه ، شهرک آزادگان (مخابرات) و شهرک پرواز لواسان است.

این محله (آبادی) کهنه و باستانی است و در عهود قدیمه آبادتر و مهمتر از دیگر نقاط لواسان بوده است؛ چنانکه نام رودخانه جاجرود به نام این آبادی است و از آن مشتق شده است. در کتاب طرائق الحقائق مذکور است که سه دانگ جائیج وقف مدرسه صدر است که از مدارس مشهور طهران است.(شهرک پرواز بر روی اراضی موقوفه جائیج احداث گردیده است).

محمد حسن صنیع‌الدوله ملقب به اعتمادالسلطنه در مرآت البلدان در باب این آبادی و قدمت آن مقالتی نوشته است که پاره‌هایی از آن بشرح ذیل است : « جائج قریه‌ای است از قرای لواسان.در این زمان در این قریه زیاده از سه‌چهار خانوار دیده نمی‌شود،لکن از خرابه و آثار چنین معلوم و مستفاد می‌گرددکه جائج محل آباد معتبری بوده امامزاده‌ای در جائج مدفون است موسوم به امامزاده‌عبد اللّه از اولاد حضرت امام موسی کاظم علیه السلام.رود جاجرود منسوب به این‌آبادی بوده، و اصلاً جائجه رود [بوده] از کثرت استعمال جاجرود شده»......وی (محمد حسن صنیع‌الدوله) سپس صورت مراسله‌ای را که به آکادمیسین روسی ، برنهارددارن مصحح تاریخ طبرستان مرعشی به مناسبت یافتن محل خانه علی کامه مذکور در آن کتاب نوشته،نقل کرده و در ضمن آن نامه چنین گفته: «...به تاریخ سه شنبه هفتم جمادی‌الاولی سنه هزار و دویست و نود و شش هجری مطابق بیست و نهم آوریل سنه هزار و هشتصد و هفتاد و نه مسیحی این بنده در رکاب مبارک اعلیحضرت شاهنشاه ایران ناصر الدین شاه خلداللّه ملکه و سلطانه به قصد شکار قوچ و میش...به قریه گلندوک واقعه در لواسان کوچک از اعمال طهران سفرنمود...از قریه گلندوک که خارج شدیم، تقریباً وصل به قریه مزبوره مختصر آبادی که مقبره امامزاده با گنبد سفید از گچ داشت به نظر رسید، معلوم شد که این آبادی موسوم به جائیج است و امامزاده معروف به امامزاده عبد اللّه از اولاد حضرت امام موسی الکاظم علیه السلام می‌باشد...از قریه که گذشتیم تا انتهای اراضی و مزارع که وصل به رودخانه جاجرود می‌شود با آنکه زمین را مزروع کرده‌اند آثار خرابه و آبادی قدیم از قریه جائج الی کنار رودخانه جاجرود تا نقطه‌ای که کنار رودخانه بالای تلی واقع است که موسوم به حصارک می باشد هویداست. در این نقطه آثار خرابه‌های زیاد و آبادی شهر قدیم آشکار و مشهود می‌باشد ،علی الخصوص تپه مخروطی‌الشکل که طبیعی است نه مصنوعی و در کنار رودخانه واقع شده و معروف است به‌تپه گنجی ، و انتهای آبادی قدیم به ساحل رودخانه آنجا بوده که جمعی از قدیم به تصور گنج چند موضع آن تپه را شکافته اما از قرار تقریر اهل بلد جز مار زیاد هیچ نیافته‌اند . خلاصه گمان مخلص این است که وجه تسمیه این رودخانه به جاجرود به‌اصطلاح حالیه و جاجه‌رود به اصطلاح ظهیر الدین صاحب تاریخ طبرستان این است که به واسطه قرب جوار قریه حالیه جائج و شهر یا قصبه قدیم جائج به این رودخانه به‌جائجه رود موسوم شده بعدها از کثرت استعمال جاجه‌رود می‌شود، رفته رفته آن‌را جاجرود می‌گویند...[در کنار آن]هیچ قریه و آبادی از قدیم و جدید نبوده ونیست که اسم او مشابه به جاجرود باشد مگر همین قریه جائج که از آثار و علائم خرابه‌ها معلوم می‌گردد که شهر کوچک یا قصبه بزرگی بوده، و اعظم قرا و آبادیهای قصران علیا که لواسان حالیه باشد محسوب می‌شده...به اتفاق دکتر طولوزان حکیم باشی رسیدیم به آثار خرابه زیاد که انتهای آبادی قدیم جائج بوده و حالا آنراحصارک می‌نامند. محتمل است این نقطه که حالا به حصارک موسوم است قلعه ومحکمه آبادی شهر جائج بوده، که اعراب بعد از استیلا و غلبه بر ایران یا خودشان در این محل مساعد بنای این قلعه را نموده‌اند، یا از قدیم ایرانیان به جهت حفظ یکی از راههای مازندران که از افچه و لار به بلده نور و رویان و از آنجا به مازندران می رفته است ، بنای این قلعه را کرده و به جهت محقری محکمه که چندان عظمتی نداشته ، حصارک نامیده و به صیغه تصغیر خوانده‌اند ».

در باب آثار خرابه‌هایی که صنیع الدوله بدان اشارت کرده ، مرحوم دکتر حسین کریمان استاد سابق دانشگاه شهید بهشتی(ملی) محل قصر علی بن کامه دیلمی از سرداران آل بویه و فرمانروایان تبرستان و دیلمستان را در حدود حصارک احتمال داده است و اشارت کرده که در آن حدود قلاع قدیمی نیز وجود داشته که با نام فارسی «کلا» و یا«کلاک» که به معنی قلعه است ، خوانده می شده(قلعه معرب کلا ، کلاک و کلات است) و نام آبادی کلاک و نجارکلا در مدخل راهی که از طریق دره جاجرود ، از دماوند به گلندوک و افچه در لواسان می‌رسد، دلیل این دعوی است، چنانکه لشکرک (لشکرگاه) و حصارک مذکور در فوق نیز در سرراه ری به گلندوک و افچه واقع گردیده است . و اگر بنای آن قلاع به بعد از اسلام مربوط باشد ، بی‌تردید باید آنرا منتسب به مازیار دانست، زیرا وی در کوهستانها قلعه‌ها و در هر جا که گذر راهی نشان می‌دادند یا امکان عبور می‌رفت دربندهایی ساخت ، و راه جائیج و گلندوک نیز مدخل رویان و طبرستان است که وی در آنجا پادشاهی داشته است . به هر حال آثار کهنه و بلایه آن‌حدود قابل بررسی کامل و هر گونه تحقیق است و این مقدار مطلب در این مقام جهت شناختن عظمت و اعتبار جائیج در روزگار باستان درج افتاد.

در باب تغییرات لفظی و نوشتاری اینچنینی کلمات در زبان فارسی(مانند جاج به جائیج یا بالعکس) که به علت کثرت استعمال بوجود می آیند مثالهای دیگری چون زاده و زائیده و غیره نیز وجود دارند.
در این محله زیارتگاهی به نام امامزاده عبدالله وجود دارد که هر ساله بسیاری از مراسم مذهبی از جمله گردهمایی همه دسته جات عزاداری محله های شهر لواسان در ظهر روز عاشورا در صحن اطراف آن که گورستانی قدیمی است، برگزار می گردد. این امامزاده به همراه امامزاده فضلعلی ناران لواسان مقدس ترین مکانهای شهر لواسان محسوب می گردند

برگرفته شده از : https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AC%D8%A7%D8%A6%DB%8C%D8%AC

امامزاده عبدالله ِ جائیج ِ لواسان از نوادگان (نتیجه) امام موسی الکاظم علیه السلام است که در قرون اولیه اسلامی از مدینه به ایران مهاجرت کرد و در ایران درگذشت.

ساختمان مقبره این امامزاده در شهر لواسان، بلوار امام خمینی، گورستان محله قدیمی جائیج (جاج) واقع شده و قسمتی از صحن خارجی آن به مزار (سه شهید 1- شهید منصور راکی 2- شهید حسن جمشید گرجی وشهید مسعود جمشیدی )و گورستان جائیچ اختصاص داده شده که در مجاورت مسجدالنبی جائیج قرار گرفته‌است.

این بنا در فهرست آثار تاریخی سازمان میراث فرهنگی به ثبت رسیده و در سالهای اخیر تحت نظر کارشناسان آن سازمان مورد مرمت و باز سازی قرار گرفته‌است.

پیشینه
در مورد علت مهاجرت این امامزاده به ایران اطلاعات دقیق و یکدستی وجود ندارد اما باحتمال زیاد بمانند سایر امامزادگان موسوی که به کوهستانهای البرز پناهنده شدند، در شرایطی که خلفای عباسی قصد جان آنان را داشته اند؛ منطقه کوهستانی البرز مکانی امن برایشان محسوب میگشته‌است و این سبب اصلی مهاجرت آنان به این مناطق بوده‌است. اما دلایل دیگری مثل تبلیغ مذهب تشیع در بین مردم این مناطق که برای خاندان پیامبر ارزش و احترام خاصی قائل بوده‌اند و گرایش به تشیع داشته‌اند و گاهی از امامزادگان دعوت بعمل می‌آورده‌اند ؛ را می‌توان نام برد؛ بویژه در دوره حکومت‌های علوی طبرستان و دیلمستان و گیلان که یکی از بنیانگذاران آن داعی کبیر یعنی حسن بن زید است؛ این مناطق نیز تحت تاثیر جنبش‌ها و شورش‌های شیعی و بعضاً شیعه زیدی قرار داشته و تحت سیطره حکومت‌های علوی در آمده‌است.

برخی از مردم بومی لواسان باور و اعتقاداتی خاص راجع به نحوه شهادت و مهاجرت این امامزاده دارند که بیان می‌دارد این امامزاده بدنبال برادر دیگر خود که همان امامزاده فضلعلی است؛ به لواسان آمد و بمحض اینکه از مردم پرسید "برادرم کجاست" توسط گروهی از راهزنان به قتل رسید و در همانجا مدفون گردید که این قول چندان قابل اعتماد نیست چون اولاً شجره نامه هر دو امامزاده متفاوت است و برادر نیستند و ثانیاً در هیچ یک از کتب و منابع تاریخی عنوان نگردیده‌است.

نحوه معماری بنا و صحن
ایوان ورودی بنا سال ۱۳۷۶ بازسازی شده و برای تزئین آن از کاشی هفت‌رنگ استفاده شده‌است. ضریح امامزاده در وسط یکی از اتاق‌ها قرار گرفته که روی آن ضریحی تعبیه شده‌است. سنگ قبر آن از جنس مرمر است و روی آن عبارت «مرقد مطهر حضرت امامزاده عبدالله ابن حسین ابن عدنان ابن موسی الکاظم» نوشته شده‌است. گنبدی که بر بالای اتاق مقبره ساخته شده دو پوششی بوده و از بیرون، تقریباً مخروطی به نظر می‌رسد؛ درون گنبد هم آیینه‌کاری شده‌است. نمای بیرونی امامزاده با سنگ تیشه‌ای استخوانی ساخته شده‌است. این بقعه متبرکه دارای مساحتی حدود یک هزار و ۵۰۰ متر مربع است که یکصد متر مربع از آن به بنای بقعه اختصاص یافته‌است.

ضریح
در سال ۱۳۵۷ ضریحی فلزی به وسیله استاد روزگاریان با ابعاد۲۲/۲ ×۶۴/۱ و ارتفاع ۲۰/۲ متر برای این بقعه ساخته و نصب شده‌است. این ضریح دارای ۱۰ دهانه مینا کاری متضمن خطوطی قرآنی و اشعار فارسی است.

قدمت بنا
قدمت اولیه این بقعه با پلان شش ضلعی منظم، به قرن هفتم یا هشتم هجری باز می‌گردد.

معماری سقف
گنبد آن با ارتفاع چهار متر به صورت مخروطی شکل بوده و فاقد گلدسته‌است.

جائیج ( جاج )
جائیج ( جاج )
توسط: admin | در تاریخ: (5 تیر 1395, 00:09) 0
تاکنون نظری ارسال نشده است ! شما اولین نفر باشید !

می خوام یک نظر جدید ثبت کنم

vote-iconنظرسنجی
ایا با دریافت هزینه و ساخت پارک در ابتدای رودخانه موافقید

تبلیغات


مجموع آنلاین ها : 1
0   1   0
crawl Bot